Financiële instellingen willen betere CSRD-rapportage, GenAI biedt oplossingen

Nu de eerste CSRD-rapportages zijn ingediend, staan veel financiële instellingen voor een nieuwe vraag: hoe wordt een eenmalige inspanning een duurzaam, jaarlijks proces? Onderzoek van ACE + Company laat zien dat financiële instellingen worstelen met terugkerende knelpunten zoals dataproblemen, een hogere werklast en juridische onzekerheid. Tegelijk dienen zich innovatieve oplossingen aan. “Het fundament ligt er. De volgende stap is een structurele, efficiënte rapportagecyclus, mogelijk ondersteund door GenAI”, zegt Rens Krediet, onderzoeker namens ACE + Company.

Dataproblemen en handwerk in de eerste CSRD-cyclus

De eerste CSRD-cyclus heeft veel procedurele en inhoudelijke knelpunten blootgelegd. Veel instellingen kampen met ontbrekende of inconsistente ESG-data, vaak door het ontbreken van heldere datadefinities en lineage. Die processen zijn grotendeels handmatig. De meeste datastromen moeten nog worden ingericht, met mogelijk tot wel 1.200 datapunten. Dat vraagt een forse inspanning om te begrijpen wat elk datapunt betekent, waar de data vandaan komen en hoe die van A naar B lopen. Dit handwerk roept vragen op over de datakwaliteit. Krediet: “GenAI-gedreven oplossingen, zoals RegAI Helia van ACE + Company, kunnen hier in de toekomst echt uitkomst bieden.”

Naar een professionele tweede cyclus

Voor de komende verslagjaren is verdere professionalisering essentieel. Denk aan data-automatisering, centrale platforms voor data-intake en heldere RACI-structuren met traceerbare datastromen. Het onderzoek laat zien dat organisaties nu leunen op tijdelijke structuren. Zij experimenteren eerst met innovatieve technologie binnen tijdelijke teams en geselecteerde afdelingen. Die gefaseerde aanpak helpt methoden aan te scherpen voordat ze breder in de organisatie worden ingebed.
Organisaties investeren ook meer intern. Waar externe adviseurs in de eerste cyclus een grote rol speelden, verschuift de aandacht nu naar eigen medewerkers. Een van de deelnemers aan het onderzoek: “Wij halen werk dat eerder was uitbesteed nu naar binnen, zodat wij op termijn zelfvoorzienend zijn.” Die verschuiving helpt CSRD te verankeren in de dagelijkse praktijk van financiële instellingen.

CSRD verankeren in de organisatie

Naast het inbedden van de CSRD-rapportagecyclus werken organisaties eraan CSRD op te nemen in hun bredere risk- en control frameworks. Dat borgt voortgang en dagelijkse relevantie. Het is echter een omvangrijke klus. De wetgeving moet worden vergeleken met een breed scala aan bestaand beleid om overlap, hiaten of dubbelingen te vinden. Ook hier ziet Krediet potentie voor GenAI. “Dankzij GenAI kan dit soort werk nu veel efficiënter en met kortere doorlooptijden.”

Trage voortgang rond CSRD

Medewerkers die aan de rapportages moeten bijdragen, ervaren CSRD vaak als een last vanwege het extra werk. Dat kan weerstand oproepen in het CSRD-proces. Volgens het onderzoek neemt die weerstand af naarmate de bekendheid groeit en processen verbeteren.

Daarnaast heeft de komst van de Omnibus-richtlijn ertoe geleid dat veel toekomstige verbeteringen zijn stilgelegd. Dat drukt de investeringskosten op korte termijn, maar vertraagt ook het leerproces dat nodig is om de tweede cyclus efficiënter te maken. Een ander gevolg van deze onzekerheid is dat medewerkers en leiding verbeteringen aan het proces lager op de agenda hebben gezet. Een deelnemer: “Wij zijn intern nog steeds bezig het belang van CSRD te verkopen.”

Externe druk

De wetgeving vereist dat duurzaamheidsrapportages als onderdeel van het jaarverslag worden voorzien van limited assurance. Die eis heeft het bewustzijn binnen financeteams vergroot. Een deelnemer merkte op: “Zodra audit aanschoof, kwamen er middelen vrij.” De auditeis werkt als hefboom om CSRD organisatiebreed serieus te nemen.
Instellingen reageren niet alleen op juridische druk, maar spiegelen zich ook aan hun peers. Kijken naar andere banken en deelnemen aan marktinitiatieven speelt een belangrijke rol bij het vinden van manieren om het eigen rapportageproces te verbeteren.

GenAI als katalysator

Hoewel de implementatie van CSRD niet louter een technische opgave is, laat het onderzoek zien dat generatieve AI het proces aanzienlijk kan versnellen en structureren. GenAI kan de implementatie ondersteunen van een ESG-datamodel dat aansluit op interne en externe richtlijnen. Dat borgt consistente terminologie en definities. Het kan ook worden ingezet om te controleren of data aan de gestelde criteria voldoen, wat tijdrovende handmatige validatie voorkomt. Een ander voordeel is de mogelijkheid om beleidsdocumenten en control frameworks te koppelen aan CSRD-vereisten, waarmee organisaties overlap, hiaten of dubbelingen opsporen. Ook kan GenAI wetgevingsontwikkelingen zoals de Omnibus volgen en vertalen naar de gevolgen voor de rapportage.

Doordat GenAI repetitieve en foutgevoelige taken ondersteunt, versnelt het niet alleen het rapportageproces, maar maakt het dat proces ook schaalbaar en toekomstbestendig. ACE + Company loopt in deze ontwikkeling voorop met zijn Helia-platform voor financiële instellingen. Deze AI-native oplossing helpt klanten van ACE tot 90 procent van het handwerk bij de implementatie van nieuwe regelgeving zoals CSRD te automatiseren. Het biedt een direct antwoord op een van de grootste uitdagingen van gereguleerde instellingen: het uitvoeren van diepgaande impact assessments en het vertalen van complexe wetgeving naar de dagelijkse bedrijfsvoering.